Planetarium Śląskie w Chorzowie to najstarsze i największe planetarium w Polsce, które po gruntownej modernizacji zakończonej w 2022 roku stało się jednym z najnowocześniejszych centrów nauki w Europie. Obiekt położony jest w Parku Śląskim, na Górze Parkowej – najwyższym wzniesieniu tego terenu. To miejsce, gdzie można zobaczyć 100 milionów gwiazd pod kopułą, polecieć w kosmos w symulatorze VR i poczuć trzęsienie ziemi bez wychodzenia z budynku.
- nowoczesne projekcje w rozdzielczości True 8K
- symulatory lotu do ISS
- historyczna podróż do 1955 roku
- interaktywne wystawy geofizyczne
- wieża widokowa z Camera Obscura
Historia planetarium od lat 50. do dziś
Budowę rozpoczęto w 1953 roku z okazji Roku Kopernikańskiego, a oficjalne otwarcie nastąpiło 4 grudnia 1955 roku. Autorem projektu był architekt Zbigniew Solawa, który zaprojektował charakterystyczny budynek z kopułą na wzgórzu parkowym. Przez ponad 60 lat centralnym urządzeniem był potężny projektor gwiaździstego nieba, który służył do 2018 roku – dziś można go zobaczyć jako eksponat na wystawie o astronomii.
Nie każdy wie, że Poczta Polska wyemitowała w 1966 roku znaczek pocztowy przedstawiający Planetarium Śląskie. Było to uznanie dla znaczenia obiektu w polskiej nauce i turystyce.
W latach 2018-2022 planetarium przeszło kompleksową przebudowę. Zabytkowy budynek zmodernizowano i rozbudowano o ponad 2,5 tysiąca metrów kwadratowych nowych powierzchni, zlokalizowanych głównie pod ziemią. Powstała wieża widokowa z windą pełniącą funkcję Camera Obscura. Po modernizacji całkowita powierzchnia obiektu wynosi 7 tysięcy metrów kwadratowych.
Co można zobaczyć pod kopułą planetarium
Sala projekcyjna z kopułą o średnicy 23 metrów mieści 300 wygodnych, rozkładanych foteli. System dziesięciu cyfrowych rzutników Sony rozmieszczonych wokół ekranu wyświetla na kopule ruchome obrazy w rozdzielczości True 8K. To pozwala pokazać więcej gwiazd niż w jakimkolwiek innym polskim planetarium.
Na horyzoncie umieszczono zrekonstruowaną panoramę przedstawiającą Katowice, Chorzów i Siemianowice Śląskie w 1955 roku – ciekawa podróż w czasie do momentu otwarcia planetarium. Podczas seansów można zobaczyć rzeczywisty układ gwiazd na niebie z dowolnej pory, dowolnego czasu i z dowolnego miejsca na Ziemi. Specjalne projektory pokazują ruch Słońca, Księżyca i planet na niebie dziennym i nocnym.
Seanse takie jak „Niebo nad Śląskiem” łączą pokazy na żywo z komentarzem astronoma i efektami specjalnymi, co sprawia, że każde przedstawienie jest trochę inne.
Symulatory lotu w kosmos – atrakcja dla odważnych
Pięć ultranowoczesnych symulatorów lotu zabiera pasażerów na wysokość 406 kilometrów – do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Jednoosobowe kapsuły obracają się we wszystkich kierunkach, fotele wyposażono w siłowniki, a uczestnicy lotu korzystają z gogli VR.
Efekt? Realistyczne odczucia drgań, przeciążeń i chwilowego stanu nieważkości. Podczas wirtualnego lotu można też zobaczyć z lotu ptaka Park Śląski i otoczenie planetarium. To jedna z najbardziej ekscytujących atrakcji, choć wymaga odwagi – nie każdy dobrze znosi intensywne ruchy kapsuły.
Wystawy geofizyczne i meteorologiczne
Wystawy stałe zwiedzane są z przewodnikiem, co znacznie podnosi wartość wizyty. Ekspozycja poświęcona geofizyce oferuje symulatory trzęsień ziemi oraz różnych stref klimatycznych. Można poczuć, jak wygląda wstrząs sejsmiczny bez realnego zagrożenia, a także doświadczyć warunków panujących w różnych rejonach świata.
Jest też zaimprowizowane studio pogodowe, gdzie można wcielić się w rolę prezentera prognozy pogody. Dzieci uwielbiają tę atrakcję, choć dorośli też chętnie sprawdzają się przed kamerą. Na wystawie można dotknąć prawdziwej błyskawicy i zrozumieć procesy zachodzące w atmosferze.
Ekspozycja astronomiczna pokazuje procesy zachodzące we Wszechświecie – od powstawania planet po zmiany klimatyczne na Ziemi. Wszystko przedstawione w sposób przystępny, z interaktywnymi elementami.
Obserwatorium astronomiczne z nowymi teleskopami
28 grudnia 2023 roku w Obserwatorium Astronomicznym oddano do użytku dwa nowe instrumenty: teleskop optyczny oraz radioteleskop. Nowy teleskop optyczny PlaneWave CDK700 ze zwierciadłem o średnicy 70 centymetrów i ogniskowej 4,54 metra zastąpił wysłużoną lunetę astronomiczną z 1955 roku.
Obserwatorium znajduje się w tym samym kompleksie co planetarium i umożliwia obserwacje rzeczywistego nieba, nie tylko jego projekcji. Warto zapytać o możliwość uczestnictwa w sesjach obserwacyjnych, które odbywają się przy sprzyjającej pogodzie.
Dla kogo jest Planetarium Śląskie
To miejsce sprawdzi się przede wszystkim dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym – młodsze dzieci mogą mieć problem z dłuższym siedzeniem podczas seansów pod kopułą. Wystawy interaktywne są zaprojektowane z myślą o dzieciach, ale dorośli też znajdą tu wiele dla siebie, zwłaszcza jeśli interesują się astronomią czy naukami o Ziemi.
Miłośnicy technologii docenią nowoczesne rozwiązania multimedialne, a osoby szukające nietypowych wrażeń – symulatory lotu. Planetarium działa również jako centrum edukacyjne, więc często odwiedzają je grupy szkolne.
Warto zarezerwować na wizytę cały dzień, jeśli planujecie skorzystać ze wszystkich atrakcji – seans pod kopułą, dwie wystawy stałe i symulatory to minimum 4-5 godzin. Można też przyjść tylko na wybrane elementy.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Planetarium Śląskie znajduje się w Parku Śląskim przy alei Planetarium 4 w Chorzowie. Wjazd od ulicy Bytkowskiej. Obiekt jest częścią Śląskiego Parku Nauki, więc po wizycie można spacerować po rozległym parku.
Dojazd: Samochodem najwygodniej dojechać autostradą A4, zjazd Chorzów Batory, następnie kierować się do Parku Śląskiego. Parking dostępny w pobliżu. Komunikacją miejską można dojechać tramwajem lub autobusem – przystanek znajduje się w niewielkiej odległości od wejścia do parku.
Ceny biletów: Bilety należy kupować na konkretne seanse i wystawy. Ceny różnią się w zależności od wybranej atrakcji – seans pod kopułą to koszt około 25-35 zł (normalny), wystawy około 20-25 zł, symulatory lotu to dodatkowa opłata około 15-20 zł za lot. Dostępne są bilety rodzinne i zniżki dla dzieci, studentów i seniorów. Warto sprawdzić aktualne ceny na stronie internetowej planetarium przed wizytą, ponieważ mogą się zmieniać.
Godziny otwarcia: Planetarium czynne jest zazwyczaj od wtorku do niedzieli. Seanse odbywają się o określonych godzinach według harmonogramu, który warto sprawdzić wcześniej i zarezerwować bilety online – w weekendy i wakacje miejsca szybko się wyprzedają.
Planetarium Śląskie to jeden z niewielu obiektów w Polsce, który po modernizacji naprawdę spełnia standardy nowoczesnego centrum nauki – nie tylko pokazuje, ale pozwala doświadczyć i zrozumieć.
Warto zaplanować wizytę z wyprzedzeniem, zwłaszcza jeśli zależy wam na konkretnym seansie czy wykorzystaniu symulatorów. W sezonie letnim i podczas ferii zimowych obłożenie jest duże. Obiekt jest dostosowany dla osób z niepełnosprawnościami – windy, podjazdy i odpowiednio zaprojektowane przestrzenie umożliwiają swobodne poruszanie się.